Цените на рам меморија отидоа...тралала

[gOJDO]

Има смисла акциите зошто на апсурдно ниво се, NVIDIA да вреди 4.5 трилион долари просто не е реална евалуација, евентуално инвеститори ќе повлечат кога ќе сфатат дека губат пари и овие компании не произведуваат ни блиску до тоа што вредат или ветуваат, и ќе се намали на реално ниво и еден куп компании ќе пропаднат, не викам дека 100% ќе се случи но екстремно добра шанса дека така ќе, баш читав вести сеа за овие мега инвестици како потенцијален каталист, ќе видиме во следни 5 години како и да е, но лично ми се смачи со овој "AI" во буквално све маркетинг

Баш обратно, вредноста на nVidia се евалуира по иста методологија како и останатите и е реална вредност на пазарот. nVidia може да привлекува само нови инвеститори кои сакаат да направат пари. AI ерата само што започна. Тие што сега инвестираат во nVidia(со Америка на чело) за 5 години од сега ќе имаат дебела заработка.

 

[thexfiles125]

Баш обратно, вредноста на nVidia се евалуира по иста методологија како и останатите и е реална вредност на пазарот. nVidia може да привлекува само нови инвеститори кои сакаат да направат пари. AI ерата само што започна. Тие што сега инвестираат во nVidia(со Америка на чело) за 5 години од сега ќе имаат дебела заработка.

Ќе видиме, NVIDIA е само пример, но највеќе нивната вредност ќе падне во дупка ако "AI bubble" стварно испадне реалност, плус фактот што сите овие компании купуваат само помеѓу себе и си ја зголемуваат заеднички сите вредноста во стил на пирамид шема, ако една падне и другите нема да бидат далеку... како и дае е скрос надвор од наша контрола крајот на денот

 

[xenon]

Реалноста е, конкуренција и да сака не може да се испили затоа што сите производствени капацитети во Тајван се со години сега однапред закупени, а друг производител нема и нема да има во догледно време. Сега да сака некој фабрика да отвори ќе му требаат 15тина години. Кина се труди чат-пат, имаат некои незнам 14-16nm литографија (нека провери некој точно), далеку од тие 3nm-2nm што се актуелни.

АИ е лош термин точно, но е лесен, во суштина е централно податочно процесирање, а ете почна да се користи и во наочари. Буквално се ќе зависи од ова, конечно има вистинска апликативна вредност концептот на облак.

Основни чекори кај производството на чипови​

1. Избор и подготовка на силиконски wafer-табли (често 200 мм или 300 мм дијаметар).
2. Нанесување на различни слоеви: депозиција на материјали (метали, изолатори), нанесување на фотосопротив (photo-resist).
3. Литографија – со помош на машини се „исцртуваат“ микроскопски шаблони (patterns) на wafer-от преку изложување на светлина.
4. Етчинг и/или јонска имплантација – отстранување или додавање на материјали за формирање на транзистори, жици и сл.
5. Повторување на многу слоеви (често десетици до стотици) за да се добие готов чип.
6. Тестирање, сечење („dicing“) на чипови од wafer, пакување (packaging) и интеграција во уреди.

Во овој процес, литографските машини се една од најкритичните компоненти — тие дефинираат колку ситни можат да бидат обликите (транзисторите, линиите) на чипот.

Фирма која ги прави литографските машини​

Една од клучните компании е ASML Holding NV (Холандија).

• ASML е практично единствениот производител во светот на машини за „extreme ultraviolet“ (EUV) литографија, кои се неопходни за најнапредните чипови. CNBC+2Market Trading Essentials+2
• Машините се огромно сложени: секоја има повеќе од 100.000 делови, трошат стотици милиони долари, тежат стотици тонови. techovedas+1
• ASML има голема моќ во синџирот бидејќи ако немаат тие машини — производителите на чипови не можат да ја постигнат најсофистицираната технологија. Nasdaq+1
• Линкови: ASML Википедија Wikipedia ; Информација за EUV машините techovedas

Други компании (на пример, Nikon Corporation од Јапонија) исто така произведуваат литографска опрема, но за помалку напредни нивоа. Wikipedia

Како се вклопува сето тоа​

• ASML (и слични компании) произведуваат и испорачуваат литографски машини → тие одат кај фабриките за чипови
• Фабриките (на пример, Taiwan Semiconductor Manufacturing Company, Samsung Electronics Co., Ltd., Intel Corporation) ги користат тие машини и многу други процеси за да произведат чипови според дизајн од специјализирани компании.
• Потоа тие чипови се инкорпорираат во уреди
• Ако литографската машина е ограничена (недостаток, одложување, извозни рестрикции), целиот синџир се забавува — затоа ASML се смета за (chokepoint) во индустријата.

Зошто ASML холдинг е единствена компанија, зошто до сега никој не го развил ова?

---

1. Технолошка комплексност што е речиси невидена​

Литографската EUV машина е најкомплексната машина што човештвото некогаш ја создало.
Неколку факти:

• Се состои од повеќе од 100.000 делови, тежи над 180 тони, и има 400.000 кабли и оптички компоненти.
• Работи со EUV светлина од должина на бран 13.5 нанометри, што е 14× пократка од видливата светлина.
• Таа светлина не може да помине низ воздух или стакло — мора да се користат вакуумски комори и огледала со атомска прецизност.

Едноставно, ова не е машина што може да се „копира“ со неколку инженери и фабрика — бара децении акумулирано знаење и илјадници специјализирани поддобавувачи.

---

2. 30 години истражување и државна поддршка​

ASML започна со развој на EUV технологијата уште во 1990-тите, во соработка со:

• IMEC (Белгија), Fraunhofer (Германија),
• Intel, TSMC, Samsung, и американската влада (DARPA).

Сите инвестираа милијарди долари и работеле повеќе од 20 години пред првата комерцијална EUV машина да биде испорачана (во 2019 г.).
Тоа значи дека денес ASML има технологиска предност од 20+ години пред било кој конкурент.

---

3. Монопол врз клучните поддобавувачи​

EUV машината не е само производ на ASML — таа е резултат на светска мрежа на високо специјализирани партнери:

• Zeiss (Германија) – единствено може да произведе огледала со мазност на површина до 0,1 нанометар.
• Trumpf (Германија) – произведува лазери со моќ од 30 кW, кои создаваат плазма што емитува EUV светлина.
• Cymer (САД) – генерира изворот на светлина (плазмени капки калај).

Без секој од овие партнери, машината не може да постои. Тоа значи дека ASML не може лесно да се копира, бидејќи целата индустриска екосистема е уникатна и географски концентрирана во Европа и САД.

---

4. Геополитика и ограничувања​

Холандската влада (под притисок од САД) не дозволува извоз на EUV машини во Кина.
Ова дополнително ја зајакнува позицијата на ASML — тие имаат монопол со поддршка од западните влади, бидејќи контролата врз EUV е и технолошка и геополитичка моќ.

---

5. Зошто никој друг не успеал​

• Nikon и Canon (Јапонија) се обидоа, но се откажаа околу 2010 г. — преголеми трошоци и технички ризици.
• Intel и TSMC имаат знаење за користење на машините, но не и за нивно производство.
• Кина (SMEE) се обидува да развие сопствена литографска технологија, но засега е околу 20 години зад EUV-нивото.

Историја на ASML пред EUV


1984 — Основaње
ASML е основана во Холандија како заедничко вложување помеѓу Philips и ASM International.
Нивната цел: да создаваат опрема за фотолитографија за растечката индустрија на полупроводници.


1980-ти и 1990-ти — Првите DUV машини
Во овој период, ASML произведува машини кои користат UV светлина од 365 nm (i-line) и потоа 248 nm (KrF) — наречени DUV (Deep Ultraviolet).
Овие машини беа доволно напредни за 0.35 μm → 130 nm процеси.


Технологијата се базира на фотолитографија преку маска, слично како денес, само со подолга светлина (помала резолуција).
Конкуренти тогаш: Nikon и Canon – доминираа пазарот на литографија до раните 2000-ти.


2000-ти — ASML станува лидер
ASML почнува да развива ArF (193 nm) DUV системи — клучен момент:
ArF Immersion Lithography (2006) — користи слој на вода меѓу леќата и wafer-от за поголема резолуција.


Ова беше револуција — благодарение на неа, индустријата продолжи да се минијатуризира без EUV до 7–10 nm ниво.


Овие машини и денес се користат за масовно производство на 28 nm, 45 nm, 65 nm чипови (автомобилска, индустриска електроника и сл.)
Примери: ASML Twinscan NXT:1980Di, NXT:2050i, NXT:2100i итн.


2010-ти — Паралелен развој: DUV + EUV
ASML продолжува да продава и подобрува DUV машини (тие се поевтини и пофлексибилни),
додека во позадина тивко развива EUV системи (13.5 nm).


И кога конечно EUV стана стабилен (околу 2018–2019), ASML веќе имаше огромен пазарен удел во DUV, па сите фабрики (TSMC, Samsung, Intel) природно продолжија да купуваат и EUV од истата компанија.


Денес (2025)

DUV машини → за “legacy” чипови (28 nm и погоре)
EUV машини → за најнови (7 nm, 5 nm, 3 nm, 2 nm)
High-NA EUV → следната генерација (под 2 nm)

ASML е единствена компанија во светот што прави и DUV, и EUV, и High-NA системи.

 

[petkotrajko]

Реалноста е, конкуренција и да сака не може да се испили затоа што сите производствени капацитети во Тајван се со години сега однапред закупени, а друг производител нема и нема да има во догледно време. Сега да сака некој фабрика да отвори ќе му требаат 15тина години. Кина се труди чат-пат, имаат некои незнам 14-16nm литографија (нека провери некој точно), далеку од тие 3nm-2nm што се актуелни.

АИ е лош термин точно, но е лесен, во суштина е централно податочно процесирање, а ете почна да се користи и во наочари. Буквално се ќе зависи од ова, конечно има вистинска апликативна вредност концептот на облак.

Основни чекори кај производството на чипови​

1. Избор и подготовка на силиконски wafer-табли (често 200 мм или 300 мм дијаметар).
2. Нанесување на различни слоеви: депозиција на материјали (метали, изолатори), нанесување на фотосопротив (photo-resist).
3. Литографија – со помош на машини се „исцртуваат“ микроскопски шаблони (patterns) на wafer-от преку изложување на светлина.
4. Етчинг и/или јонска имплантација – отстранување или додавање на материјали за формирање на транзистори, жици и сл.
5. Повторување на многу слоеви (често десетици до стотици) за да се добие готов чип.
6. Тестирање, сечење („dicing“) на чипови од wafer, пакување (packaging) и интеграција во уреди.

Во овој процес, литографските машини се една од најкритичните компоненти — тие дефинираат колку ситни можат да бидат обликите (транзисторите, линиите) на чипот.

Фирма која ги прави литографските машини​

Една од клучните компании е ASML Holding NV (Холандија).

• ASML е практично единствениот производител во светот на машини за „extreme ultraviolet“ (EUV) литографија, кои се неопходни за најнапредните чипови. CNBC+2Market Trading Essentials+2
• Машините се огромно сложени: секоја има повеќе од 100.000 делови, трошат стотици милиони долари, тежат стотици тонови. techovedas+1
• ASML има голема моќ во синџирот бидејќи ако немаат тие машини — производителите на чипови не можат да ја постигнат најсофистицираната технологија. Nasdaq+1
• Линкови: ASML Википедија Wikipedia ; Информација за EUV машините techovedas

Други компании (на пример, Nikon Corporation од Јапонија) исто така произведуваат литографска опрема, но за помалку напредни нивоа. Wikipedia

Како се вклопува сето тоа​

• ASML (и слични компании) произведуваат и испорачуваат литографски машини → тие одат кај фабриките за чипови
• Фабриките (на пример, Taiwan Semiconductor Manufacturing Company, Samsung Electronics Co., Ltd., Intel Corporation) ги користат тие машини и многу други процеси за да произведат чипови според дизајн од специјализирани компании.
• Потоа тие чипови се инкорпорираат во уреди
• Ако литографската машина е ограничена (недостаток, одложување, извозни рестрикции), целиот синџир се забавува — затоа ASML се смета за (chokepoint) во индустријата.

Колку од текстот е AI генериран?

 

[gOJDO]

​

@thexfiles125


Не може да испадне bubble туку trouble. AI е пандорината кутија која до неодамна човештвото немаше капацитет да ја отвори. Но сега кутијата е веќе отворена. Јасно е што се може да прави AI, потврдено и измерено и нема воопшто сомнеж дека времето нае AI допрва ќе дојде и ќе го промени од корен целото човештво, општествeно уредување и начин на живот.

Ако сакаме да учиме од историјата, треба да се потсетиме на почетокот на 19 век во почетокот на масовната индустријализација. Имало групи на работници кои оделе и ги кршеле машините кои заменувале многу работници. Огоромен број на работници останале без работа и на раб на егистенција затоа што се намалила потребата од физичка работна сила. За сметка на тоа се јавила потребата од интелектуална сила која ја управувала и развивала индустријата.

Денес се случува нешто обратно, се повеќе и повеќе ќе се намалува потребата од интелектуална сила како што се програмери, инжинери, архитекти, дизајнери, но и многу други професии како психолози, доктри, консултанти, преведувачи и слично. Ќе остане единствено потреба за работна сила во смисла на угостители, физиотерапевти, фризери, шминкери, инфлуенсери и слично.

 

[xenon]

Колку од текстот е AI генериран?

Цел, корисникот xenon никогаш и не постоел, постоела само идеја за истиот.

 

[thexfiles125]

​

@thexfiles125


Не може да испадне bubble туку trouble. AI е пандорината кутија која до неодамна човештвото немаше капацитет да ја отвори. Но сега кутијата е веќе отворена. Јасно е што се може да прави AI, потврдено и измерено и нема воопшто сомнеж дека времето нае AI допрва ќе дојде и ќе го промени од корен целото човештво, општествeно уредување и начин на живот.

Ако сакаме да учиме од историјата, треба да се потсетиме на почетокот на 19 век во почетокот на масовната индустријализација. Имало групи на работници кои оделе и ги кршеле машините кои заменувале многу работници. Огоромен број на работници останале без работа и на раб на егистенција затоа што се намалила потребата од физичка работна сила. За сметка на тоа се јавила потребата од интелектуална сила која ја управувала и развивала индустријата.

Денес се случува нешто обратно, се повеќе и повеќе ќе се намалува потребата од интелектуална сила како што се програмери, инжинери, архитекти, дизајнери, но и многу други професии како психолози, доктри, консултанти, преведувачи и слично. Ќе остане единствено потреба за работна сила во смисла на угостители, физиотерапевти, фризери, шминкери, инфлуенсери и слично.

Тоа е оптимистичко сценарио, "AI" алгоритми пак халуцинираат нонстоп и наместо да кажат просто не знам ќе исмизли нешто од којзнае каде, LLMs не се AGI, тренинг датата е таа, алгоритмите се тие, и како што се сега или од толку биас од тренинг датата не можат ништо да направат или премногу измислуваат или гличнуваат, последен пример што ми текнува е кога taco bell пробаа нешто просто како примање вербални нарачки да воведат со AI и пропадна за 2 дена, мислам ќе замени многу луѓе што беа лоши во работа на нај просто можно ниво но не компетентни програмери итн, далеку сме од AGI и за сега тоа што гледам AI да успева е како алат а не замена за луѓе во тие професии, тоа или интернет brainrot успева да собира кликови да, но сепак сум песимист дека ќе промени цел свет, барем во следни 10-15 години, а за видео да не збориме, глеј Маск на X какво ѓубре споделува, Сора на пример е импресивно да, за 5 секунди, тогаш одма приметуваш како има 0 кохезија или детал после тие 5 секунди, лично ми делува поише како "party trick" него иднината но ќе видиме

 

[xenon]

Сето тоа се штелува, финесите се дотеруваат, не е спор. 99% од дневната рутина на луѓето е само тоа - рутина, репетитивен процес, а ΑΙ e мастер за ова. Не му давај да биде креативен само, се друго ќе си тера.

А креативци од стадото колку се, 1%

Удри ја математиката.

 

[thexfiles125]

Сето тоа се штелува, финесите се дотеруваат, не е спор. 99% од дневната рутина на луѓето е само тоа - рутина, репетитивен процес, а ΑΙ e мастер за ова. Не му давај да биде креативен само, се друго ќе си тера.

А креативци од стадото колку се, 1%

Удри ја математиката.

Дури и нај простиот човек има барем маааалку флексибилност во тие рутини, LLMs имаат 0, тоа е разликата, и зошто не успева нешто нај просто како drive through нарачки да прима сеуште, сега со доволно штелување ваѓда и во тоа ќе успее

 

[petkotrajko]

Цел, корисникот xenon никогаш и не постоел, постоела само идеја за истиот.

Знаеф!

Сето тоа се штелува, финесите се дотеруваат, не е спор. 99% од дневната рутина на луѓето е само тоа - рутина, репетитивен процес, а ΑΙ e мастер за ова. Не му давај да биде креативен само, се друго ќе си тера.

А креативци од стадото колку се, 1%

Удри ја математиката.

Хм...ова мора да е некој глич во матрицата.
Текстов, како некој рачно да го пишвал?

Абе знам, ти мајтап си тераш, да ме збуниш!

​

@thexfiles125


Не може да испадне bubble туку trouble. AI е пандорината кутија која до неодамна човештвото немаше капацитет да ја отвори. Но сега кутијата е веќе отворена. Јасно е што се може да прави AI, потврдено и измерено и нема воопшто сомнеж дека времето нае AI допрва ќе дојде и ќе го промени од корен целото човештво, општествeно уредување и начин на живот.

Да, до некаде се сложувам. Има потенцијал за промени.

Ако сакаме да учиме од историјата, треба да се потсетиме на почетокот на 19 век во почетокот на масовната индустријализација. Имало групи на работници кои оделе и ги кршеле машините кои заменувале многу работници.

Да, и од што биле нервозни, ги фрлале чевлите и кломпите во машините, за да ги расипат. Во Холандија ќе да беше ова, а таму пустите, имале од фамозните дрвени кломпи, кои ги џиткале меѓу запчаниците. Кломпите се викале „САБО“, па оттаму и озлогласениот, но сега добро познат израз: „саботажа“ (не, не е нешто што се случва само во сабота, можи и во недела).

Огоромен број на работници останале без работа и на раб на егистенција затоа што се намалила потребата од физичка работна сила. За сметка на тоа се јавила потребата од интелектуална сила која ја управувала и развивала индустријата.

Денес се случува нешто обратно, се повеќе и повеќе ќе се намалува потребата од интелектуална сила како што се програмери, инжинери, архитекти, дизајнери, но и многу други професии како психолози, доктри, консултанти, преведувачи и слично. Ќе остане единствено потреба за работна сила во смисла на угостители, физиотерапевти, фризери, шминкери, инфлуенсери и слично.

По аналогијата до погоре, сега со што треба да се фрла? Со SSD-иња? Море остај, скапи се (ќе бидат де)!

Во секој случај далеку е од тоа дека знајме шо не чека.
Туку, плочки дан знајт некој да лепи?
За другар прашвам

 

[DarthJe5us]

ДДР5 Има врска со фабриките каде се произведува. Е голем дел од тие фабрики сега нема да прават ДДР5 за десктоп, ќе прават други мемориски чипови согласно договорената нарачка за АИ мега фармата

Толку лесно ли се менува производство за рам чиповите?

 

[JonnerBraun]

NVIDIA вреди повеќе него цела американска фармацевтската индустрија, 9/10 пробани имплементации на AI алготими во големи компании им пропаѓаат, меур е и тоа огромен

Има смисла акциите зошто на апсурдно ниво се, NVIDIA да вреди 4.5 трилион долари просто не е реална евалуација, евентуално инвеститори ќе повлечат кога ќе сфатат дека губат пари и овие компании не произведуваат ни блиску до тоа што вредат или ветуваат, и ќе се намали на реално ниво и еден куп компании ќе пропаднат, не викам дека 100% ќе се случи но екстремно добра шанса дека така ќе, баш читав вести сеа за овие мега инвестици како потенцијален каталист, ќе видиме во следни 5 години како и да е, но лично ми се смачи со овој "AI" во буквално све маркетинг

Све ова.

 

[xenon]

^ Јас сум обично скептик на нови трендови ако немаат логички издржана основа, тоа добро се гледа во Крипто темата каде до ден денес тврдам нема употребна вредност. Дали се зезнав и не инвестирав на времето иако бев запознаен, да, дали ми е криво, нормално.

Назад на тема АИ, АИ и те како има логичка издржаност, употребна вредност има уште на самиот почеток да не збориме за после а и да не се навраќаме на примери "абе ај ова е чудо за три дена" - односно на начинот на кој што изгореа Yahoo, AOL, Netscape... (vs Google); Nokia/Sony-E/etc. (vs Apple), итн.

Тоа дали е NVidia 4.5 или 0 е небитно, ако не е Nvidia ќе биде некој друг но темпото и насоката веќе се трасирани.

 

[thexfiles125]

^ Јас сум обично скептик на нови трендови ако немаат логички издржана основа, тоа добро се гледа во Крипто темата каде до ден денес тврдам нема употребна вредност. Дали се зезнав и не инвестирав на времето иако бев запознаен, да, дали ми е криво, нормално.

Назад на тема АИ, АИ и те како има логичка издржаност, употребна вредност има уште на самиот почеток да не збориме за после а и да не се навраќаме на примери "абе ај ова е чудо за три дена" - односно на начинот на кој што изгореа Yahoo, AOL, Netscape... (vs Google); Nokia/Sony-E/etc. (vs Apple), итн.

Тоа дали е NVidia 4.5 или 0 е небитно, ако не е Nvidia ќе биде некој друг но темпото и насоката веќе се трасирани.

Пак никој не вика дека AI е скрос фарса и нема да опстане како технологија, но на нивото што е сега е малце фарса, во све живо и диво кајшто се става и имаш AI тоалетни хартии, ова се случува секој пат кога има некој меур и мора све можно да се искористи да се украде малце пари од водопадот на инвестиции и којзнае колку стартапи се отворија што промовираат AI било што зада осигуруаат некои од тие што залетаа во ова, очигледно AI/LLMs имаат огромен потенцијал и еден куп вистински апликации... но и по се тоа не е до волку, не е до 70% од американска берза да е сега "AI" срање насекаде, дури и да пукне меурот пак ќе остане таму каде што ќе се покаже (на пример како алатна во истражување, консултации, чет ботови, грди генерирани слики за корпо-маркетинг итн итн), но све што е лекоумно би требало да пропадне, NVIDIA реално вреди огромна сума на пари, но не толку, пак, само пример за до толку е инфлацирано ова... како и да е ќе видиме, може и 5 год да бидат пред да се намали може и 1-2, но пак мислам на повеќето луѓе им се смачува до колку е напикано во све (не важи за наше општество тоа како и обично, кај нас 45-50 годишните самошто почнуваат да сфаќаат што е преку facebook brainrot...)

 

[GoranMak]

Ќе пукни како дот-ком меурот што пукна. Нормално ќе останат само тие што вредат на крај.

Дали има некоја примена АИ, е дискутабилно како и самото име, пошо не е ова интелегенција туку само понапреден пребарувач.

 

[Паланчански]

ВИ ќе оди напред со големи чекори. Дури е загрижувачко тоа.

 

[xenon]

Темата е за цени на рам меморија ама ај, ќе пукне балонот, така решија во Македонија..

 

[thexfiles125]

Темата е за цени на рам меморија ама ај, ќе пукне балонот, така решија во Македонија..

па не е само ние што дискутираме за ова, ако гоогленеш AI bubble има 10 000 артикли од овие неколку месеци дали ќе се случи кога како итн, но да малце оф-топик во темава доста ај

 

[Dimson]

Последен бил во цел Anhoch, резервиран ама не подигнат вака така пуштија душа ми го продадоа се спасив у 93-та

 

[kolesk]

Да не излезе на крај инвестирање во АИ, слично како инвестирање во Лајонес?

 

[xenon]

Ананасите ги откажуваат нарачките по стари цени..

 

[petkotrajko]

ЏУБРИНА!

 

[Ron26]

Многу бргу ескалира работава. Не ми беше верно олку дека ќе снема.

 

[TylerMkD]

Што ќе ви е РАМ и така GTA VI тек за 3 години ќе излезе на PC...

 

[Dimson]

Ананасите ги откажуваат нарачките по стари цени..

Нексио ги x2.5 цените на рам стиковите а ананас ги продава истите и не ги има ажурирано цените и така....