Зошто Linux?

[dekomote]

Уствари ствар на навика, вкус и најважно потреби. Далеку е Линукс за среден и понапреден корисник на ПЦ, од употреба за секој ден и за сѐ. Постабилен ДА, посигурен ДА, посреден дискутабилно, во тек со новите хардвери НЕ (оди најди драјвери и остали заебанции за тазе производ).

Linux прв добива обично support за нови плочи и процесори. Со графичките сме скарани.

Онака да се најдеме у муабет. Да ве нервираме Секојдневно, веќе 2 и нешто години на работа, Асус лаптоп, прединсталиран Убунту. Се важи? После првиот месец му турив дуал бут 10ка, пошто едноставно неможев да си завршам работи кои ми притребуваа кога сум само со него некаде. А најмногу ме нервираше што токенот од НЛБ заебаваше и уште заебава под него.

Значи, можело да се користи за работа? Сакам да знам што не можеш да си завршиш работа? И јас користам НЛБ токен...

LibreOffice у 80% од случаите брка работа, ама тие 20% ми се некогаш битни. И неточно е маичката на почеток на постот. На секој поголеми упдејти бара ребут Изгледа научија од Виндоњс. Интересно ми е уште и го чувам, се наоѓа.

Ребут сака САМО кога се upgradira кернелот. Кернелот не мора да го upgradirash. А и не мора да рестартираш, никој не те присилува, се ќе си работи. Се е опционално. Ама има и за тоа лек - livepatch! На windows па, морам да рестартирам за да апдејтирам.

Да бе да. Сигурно. Еве ти ја твојата Германија, па Германија

3.8% од германците знаеш колку народ е? Германците имаат скоро 70М народ што користи интернет.

Па да бидеме искрени до пред 10год, Линукс и не беше ни блиску да можеме нешто друго освен виндоус да користиме, зборејки како просечни корисници.

И ние решивме, шо го е*ам, ќе пиратирам место да се помачам. Кажува мноооогу за нас.

Абе секој месец го плаќаат сигурно, само не кажува.

Не мислев во таа конотација. Не мора да бараш сламки.

Ајдеее. Што им фали на лаптопите со Windows молимте вака стручно да објасниш. Ете мојот Асус од погоре, истиот идеше сакаш со Убунту сакаш со 10ка. Разлика у цена 3000денари беше. Друго СЀ исто. А за она БИЛО кој бизнис си многу грешка. Ама погоре веќе беше дебатирано. Јас само ќе дополнам. Колку фискални каси/принтери кај нас работат со Линукс?

„Разлика у цена 3000денари беше“
3000 денари на 12.000 лаптоп е 25%! 3000 денари ти е една класа погоре лаптоп. Као 3000 денари не се ништо за мал бизнис или среден корисник?!

Па види. Кокошката и јајцето. Тие што куцаат софтвер за фискални се научени дека се треба да биде windows и .net. Нит истражуваат cross platform тулкити нит ги интересира. Да ги биваше, ќе работеа и на windows и на linux и на OSX.

Така да без одма паѓање у несвест едно или друго. Ствар на избор, потреба и без проповеди.

Хах, па ја помалце проповедам од тие 3-4 над мене што запнале во тема „Зошто Линукс?“ да пишуваат „Зошто не Линукс“. Не ми е јасно кој проповеда тука? Ти си out of place, не ја. Си имате тема за windows, јас не сум дошол таму да ви кажувам колку ви е глуп windows-от, иди таму и фалете се кој посилно клика Run as administrator.

 

[Zippo]

Претпоставувам темата го третира зборот Linux обопштено и се однесува на фамилијата оперативни системи базирани на Linux kernel како јадро на тие оперативни системи, а не се однесува на самото јадро.

Го користам и единствено тоа го препорачувам. Зошто?

Заради слободата на избор, слободата на менување, слободата на споделување, слободата на учење, и серија секакви видови слободи што ти ги дава.

Наспроти тоа имате луѓе и фирми, кои како врвот на нивната креативна мисла е како да смислат нови начини да ги заробат и монополизираат нивните купувачи/клиенти/корисници. И наместо тоа да го прават со квалитет, го прават со заштитени формати на запишување, со заштитени протоколи, со енкрипција на комуникацијата со хардверот, со серија имплицитни заробувања ... или обратно со експлицитни заробувања - забрана за користење на други хардвери или други софтвери, забрана за модификација, забрана за истражување како функционира и дали ти ја издава приватноста, забрана на проверка на коректноста, итн.

За жал, пред многу години, како студент на почетокот на студиите, не знаев колку малку знаење поседувам. Па, решив дури и серија написи да напишам и потоа тоа произлезе во книга, за тоа како почетници да ја користат верзијата 3.1 од еден (и тогаш, а и сега) многу популарен оперативен систем. Со тоа го популаризирав тој оперативен систем во нашата јавност. Лоша идеја.

Многу скоро потоа (благодарејќи на наставниот и административниот кадар на тогашниот Институт за информатика при ПМФ, кои ни овозможија да го оформиме Студентскиот информативен центар т.н. СИЦ и како студенти непречено да експериментираме со разни технологии) почнав секојдневно да доаѓам во контакт со различни други алтернативи (разни Unix варијанти од Digital, HP, Silicon Graphics и Sun кои ги имаше во неколкуте истражувачките лаборатории, како и разно разните Linux-и кои самите ги инсталиравме на хардверот што ни беше достапен).

Ми стана јасно дека постојат многу подобри и понапредни опции, и дека претходно премалку сум знаел.

Оваа слобода на избор ја нема секој. Некој користи скенер кој единствено функционира со определен тип компјутер и оперативен систем. Некој користи синтисајзер кој единствено функционира со определен тип компјутер и оперативен систем.

За тие што имаат слобода на избор, за тие кои не се веќе заробени, сакам преку специфични примери да кажам што овозможуваат отворените стандарди и слободните технологии. Претпоставувам дека сигурно и други ќе кажат свои примери зошто да, и зошто не.

Приказна 1.

Една можност што ја даваше Linux тогаш, пред 20 и неколку години, и ја користевме во СИЦ беше непојмлива кај најшироко достапниот оперативен систем кај нас - на 1 сервер да се поврзани неколку терминали (од различни производители), некои „глупави“ (читај текстуални терминали), а некои “попаметни“ (читај терминали со графичка картичка и поддршка за најава преку кабел на терминал серверот) и на секој од нив да си работи студент со свој кориснички профил и прилагодена околина, во исто време. Така имавме поставено конфигурација со која на еден обичен десктоп PC (склопен од разни делови што ни ги дадоа на располагање од разни расипани компјутери), со користење на некој Slackware или Mandrake (не се сеќавам) приклучивме 4 текст терминали (ако добро се сеќавам вакви VT420 - Wikipedia), и 2 графички терминали (ако добро се сеќавам 1 од паметните терминали што се дел од оваа серија HP 9000 - Wikipedia и 1 од овие SGI Indy / Silicon Graphics R4000 Architecture глумеше терминал). Ако некој од инволвираните е присутен тука, нека ме корегира, не ми се бара по архиви за деталите.

Потенцирам 3 различни производители, опрема од специјални серии работни станици, кои не ни беа целосни компјутери, туку само терминали со ограничени можности, кои гледани во пакет со целата работна станица си беа со свој оперативен систем кој не е Linux, но овозможуваа да се користи стандарден протокол и да се поврзат на сервер. Така нив ги контролираше еден обичен склопен PC кој имаше Linux и им сервираше на нив или текстуален или графички интерфејс, каде секој си имаше своја најава и свој профил. Истовремено на еден обичен Pentium категорија компјутер, сурфаа и си проверуваа мејл неколку студенти, секој од свој профил, секој со свој мејл, некои од нив сурфаа графички со Netscape Navigator (денешен Mozilla Firefox),а некои од нив текстуално со Lynx (или нешто слично).

Системот не беше само терминал или remote desktop сервер, туку беше воедно и мејл сервер за сите студенти што сакаа да имаат мејл адреса, веб сервер за сите студенти што сакаат да имаат веб сајт, usenet news сервер итн итн.

Крај на приказната 1 и слободите.


Иако сам секојдневно користев вакви технологии и оперативни системи на факултет, дома и натаму си останав на најшироко популарниот оперативен систем, и така со години. Дури пред 10 години решив целосно да преминам на Linux базиран оперативен систем.

Што е најинтересното и што ме охрабри да се префрлам? Приказната број 2.


Како и секој што поминува по >12ч дневно на компјутер, во секакви услови и десктоп и лаптоп во разни периоди, се соочував со откажувања на хардвер пред сѐ кај лаптопите (најчесто хард дискови, екрани, тастатури, напојувања). Прашањето беше како да не поминувам со саати за реинсталација или за миграција на нова машина, особено на машина која не е моја. Со години се обидував да имам таква конфигурација на во моментот најпопуларниот оперативен систем кај нас и беше многу тешко - специјално наместени регистри, специјални партиции, деинсталиран Explorer, и наместо него поставен друг shell (nexus), портабл верзии од апликации итн. Не функционира секогаш и секаде, понекгаш ќе се активира заштитата на лиценцата и ќе мораш да поминеш процес кој не гарантира успех, а може да треба да се јавуваш и по телефон во америка. Едноставно оперативниот систем те блокира ако си му сомнителен и ти бара одново да се регистрираш и да докажеш дека си легален сопственик и милион други проблеми. Наједноставно беше со мобилни апликации ставени на USB диск, но тогаш е потребно веќе да има компатибилен оперативен систем на новиот компјутер каде ќе седнеш.


Единствено со Linux може да се наместиш сето ова од оперативниот систем до профил, така што кога ќе откаже лаптопот, нема да треба повеќе од 5 мин за префрлање на било кој попатно достапен компјутер и да си стартува таму сѐ што постоело и претходно). Го вадиш дискот (или бекап копијата од клучните партиции која ја имаш на USB), го ставаш USB-то било каде и го стартуваш компјутерот од тоа USB. Со целосна енкрипција на ниво на партиции, со сѐ и со целосниот сопствен веќе наместен профил.

Со денешните верзии на разни системи некои елементи од ова се олеснети, некои се отежнати.

Дискусијата ми беше во насока на слободи на прилагодување на системот да работи така како што ви треба, а не вие да се прилагодите на системот и неговите ограничувања.

Дискусијата за слобода постои и во други контексти. Следните приказни.

Приказна 3. Кога ќе ви откаже мобилниот како преминувате на друг мобилен од друг производител и да продолжи да ви функционира сѐ исто наместено на другиот мобилен? Без да инсталирате ништо, само да ја префрлите картичката од едниот на другиот, може ли? Зошто да не?

Приказна 4. Ако реши да откаже вашата омилена социјалната мрежа, или вам прекине да ви се допаѓа како функционира, или ве блокираат, како ќе си ги префрлите пријателите, дискусиите, споделените слики и сѐ што сте имале на друга, без да изгубите време во префрлувањето и во убедување на познаниците да се префрлат. Како да продолжите да комуницирате со старите познаници без тие да се префрлат на новата мрежа?

Слободата е клучниот критериум зошто користам Linux.

Ако бирате платформа, технологија, систем, гледајте да имате што повеќе слободи. Ако некој не ви дава слобода на избор, инсистирајте да си ја добиете.

Еден од најдобрите постови на темава.
 

Исто имам на постари лица инсталирано, секако Виндоус 10 на Хард Диск е мисион импосибле. За на лаптоп со Intel Celeron N4000, N3025, N2385 и остала слична багра на мобилни процесори, какви што купуваат оние кои сакаат лаптоп за 12К и слични кои ги лажат во Сетек, па после ти оправај ги зошто им кочи. Но и Линукс не е тоа што беше, сеуште е лимитиран во поглед на Браузер, ако кочи Браузерот на Виндоус ќе кочи и на Линукс (со исклучок на Манџаро) еве пуштам изнајмен филм преку Гоогл Плеј Мовис (Гугл частеше) и кочи преку браузер на било кој систем.

Проблем е што нативно не е овозможено хардверско декодирање на ниеден прелистувач на Линукс. Затоа и кочи.

 

[dekomote]

Проблем е што нативно не е овозможено хардверско декодирање на ниеден прелистувач на Линукс. Затоа и кочи.

Веќе е овозможено на Хром/иум, ќе е на firefox 81 и нагоре.

 

[Zippo]

Не е, треба да се пачува или да се земе бинарен фајл од трет репозиториум.

Веќе е овозможено на Хром/иум, ќе е на firefox 81 и нагоре.

 

[ajan]

Има ли јунаци што би инсталирале Линкус дистро, па дури и Минт или Убунту на роднина или пријател? Сакам да знам колку пати ќе ви се јавуваат со рандом прашања и проблеми после тоа

Да. Почетници. Секојдневно со години ги користеле и никогаш никој не се пожалил дека има проблем. Последно Xubuntu, но не е само тој повеќе различни системи во минатото.

Инаку, згодно е да се заборави дека милијарди луѓе користат Android за секојдневна работа на своите телефони, таблети или помали лаптопи. Ниеден почетник не ни знае дека Android е фамилија оперативни системи, и тоа оперативни системи базирани на Linux kernel (како и секоја дистрибуција, си има модифициран кернел) и комбинација од најчесто затворени и заштитени драјвери и микс од отворени и слободни, како и заштитени и затворени апликации. Со други зборови по сите дефиниции е Linux дистрибуција.

Доказ за тоа е можноста да го смените кернелот со чист слободен и отворен кернел, кој ако сакате и сами може да си го компајлирате, на тоа ќе си ги доископирате драјверите за различните уреди што ги има во телефонот (бидејќи повеќето производители не го даваат сорсот па да си ги компајлирате сами) и сѐ ќе продолжи да си функционира. Не треба да сте програмер за ова. Многу луѓе секојдневно менуваат еден кернел со друг, една дистрибуција со друга, на истиот телефон. Некогаш користат и дистрибуција од сосема друг телефон (пример од дистрибуција спремна за таблет од истиот производител се става на телефон). Кога некој ќе спомне дека користи модифициран фирмвер на телефонот - тоа е тоа, користи дистрибуција која е неофицијално склопена од разни места.

Проблемите со Linux најчесто ги имаат напредните корисници кои користат некој специјален хардвер за кој не постои поддршка од оригиналниот производител и оригиналниот производител. Почетниците најчесто користат основен хардвер (вградена графичка, вградена мрежна, ...) и тука сѐ функционира.

Дали на некого повеќе му се допаѓа еден графички интерфејс или друг, е прашање на вкус. Почетник не знае што му се допаѓа повеќе, ќе користи тоа што ќе му дадете.

 

[Enquito]

Да. Почетници. Секојдневно со години ги користеле и никогаш никој не се пожалил дека има проблем. Последно Xubuntu, но не е само тој повеќе различни системи во минатото.

Инаку, згодно е да се заборави дека милијарди луѓе користат Android за секојдневна работа на своите телефони, таблети или помали лаптопи. Ниеден почетник не ни знае дека Android е фамилија оперативни системи, и тоа оперативни системи базирани на Linux kernel (како и секоја дистрибуција, си има модифициран кернел) и комбинација од најчесто затворени и заштитени драјвери и микс од отворени и слободни, како и заштитени и затворени апликации. Со други зборови по сите дефиниции е Linux дистрибуција.

Доказ за тоа е можноста да го смените кернелот со чист слободен и отворен кернел, кој ако сакате и сами може да си го компајлирате, на тоа ќе си ги доископирате драјверите за различните уреди што ги има во телефонот (бидејќи повеќето производители не го даваат сорсот па да си ги компајлирате сами) и сѐ ќе продолжи да си функционира. Не треба да сте програмер за ова. Многу луѓе секојдневно менуваат еден кернел со друг, една дистрибуција со друга, на истиот телефон. Некогаш користат и дистрибуција од сосема друг телефон (пример од дистрибуција спремна за таблет од истиот производител се става на телефон). Кога некој ќе спомне дека користи модифициран фирмвер на телефонот - тоа е тоа, користи дистрибуција која е неофицијално склопена од разни места.

Проблемите со Linux најчесто ги имаат напредните корисници кои користат некој специјален хардвер за кој не постои поддршка од оригиналниот производител и оригиналниот производител. Почетниците најчесто користат основен хардвер (вградена графичка, вградена мрежна, ...) и тука сѐ функционира.

Дали на некого повеќе му се допаѓа еден графички интерфејс или друг, е прашање на вкус. Почетник не знае што му се допаѓа повеќе, ќе користи тоа што ќе му дадете.

Ова не е целосно точно, има многу варијабли еве јас имам постар Ацер таблет кој е заглавен на 4.4 и е невозможно да се промени, бидејќи е на х86 Интел платформа и боотлоадерот е заклучен, единствено ако се замаскира како официјален упдејт да дозволи флешување. Така да и Андроид е во некоја смисла заклучен и затворен систем.

 

[Avid]

ама денес 99% се во целост компатибилни...

Штета што еден познајник беше у овие 1% и на хп лаптоп со 8 генерација и3, последната верзија од Ubuntu никако не сакаше да инсталира драјвер за вифи

Заради слободата на избор, слободата на менување, слободата на споделување, слободата на учење, и серија секакви видови слободи што ти ги дава.

Јас со Windows и пиратерија се чувствувам поприлично слободно.

 

[ajan]

Ова не е целосно точно, има многу варијабли еве јас имам постар Ацер таблет кој е заглавен на 4.4 и е невозможно да се промени, бидејќи е на х86 Интел платформа и боотлоадерот е заклучен, единствено ако се замаскира како официјален упдејт да дозволи флешување. Така да и Андроид е во некоја смисла заклучен и затворен систем.

Фактот за заклученост на некоја компонента, кај одредени специфични производители на уреди кои не сакаат да дозволат менување на софтверот на нивните уреди, не имплицира заклучок дека целата фамилија оперативни системи е затворена и заклучена.

 

[whiterabbit]

Еве јас пак ќе кажам, кај мене на лаптоп не работи само драјверот за отпечаток на прст, и тоа само поради тоа што производителот на сензорот има направено драјвер само за Виндоус, а генеричките драјвери не одговараат.

Некогаш ми пречи што покрај сензор за отисок јас морам да куцам пасворд, али па на Линукс се осеќам дома, со Виндоус секогаш сум како на гости, така да се е лична преференца како што е и со програмските јазици, за некого Јава е тапа, за некого е одличен јазик.

 

[ajan]

Еве јас пак ќе кажам, кај мене на лаптоп не работи само драјверот за отпечаток на прст, и тоа само поради тоа што производителот на сензорот има направено драјвер само за Виндоус, а генеричките драјвери не одговараат.

Зависи од конкретниот уред. Некаде за некои уреди обезбедувањето оди до таму, да се бара гарантирање дека никој неовластен не се обидува да комуницира со уредот, а тоа значи дека уредот не дозволува комуникација со драјвер што не е издаден од неговиот производител. Во такви ситуации треба да се убеди производителот да направи драјвери и за други оперативни системи (или да се избегава тој производител).

 

[VerGer]

Јас еве користам двете години уназад.
Windows ради гејминг воглавно (и Photoshop/Illustrator ако треба да исечам нешто не ко цртач). Linux за работа.
Користам пример JetBrains алатки, и на windows може да кажам дека изгледаат многу полошо истите, и тоа чисто визуелно, скрол барс, фонт рендерирање и сл.
За сетапирање на алатки исто Linux ми е далеку почисто (сум местел истото и на Windows) барем за тоа ја што работам нормално. Нормално ако некој е врзан со Microsoft еко систем тоа ќе му е подобро (.нет и сл). Да може со суб системите да се работи и на Windows далеку полесно од порано, ама пак има дел скокање да се подеси се.

Инсталери да се попрости на Windows, ама местење конфигурации и ствари во Path се по меси по мене. А Linux се далеку од тоа што беа порано, имаш дистроа кај што можеш се да направиш исто ко у Windows со кликање и да не куцнеш команда за упдејт. (Discover итн )

Тинкпад-от да не и работи фингер, ама леново се имаат заложено и тоа да го средат, други произведувачи нема ..
Lenovo Brings Linux® Certification to ThinkPad and ThinkStation Workstation Portfolio, Easing Deployment for Developers & Data Scientists | Lenovo StoryHub се менуваат работи.

По ова што ве читам има доста што пробале некад (x години уназад) и се немаат навратено одамна. Јасно за гејминг и работи врзани со Микрософт ќе има секад предност Windows, ама и таму се мењаат ствари .. во последно време Микрософт е доста активен во open source .. што пред пар години беше незамисливо.

едит .. и да Вангел што пиша, на мобилен мењате чуда лоадери, кустом билд-ови ау по двапати у месец .. а линукс ви бил напорен за упдејти една команда (или клик у Discover) haha

 

[ajan]

Не, напреден корисник ќе користи Parabola.

Користев Parabola неколку години, како единствен оперативен систем на мојот компјутер. Го препорачувам ова како искуство, но само ако имате сертифициран слободен хардвер.

За тие што не се упатени, Parabola e од дистрибуциите каде се форсира користење исклучиво слободен и отворен код. Што значи тоа да се користи исклучиво слободен и отворен код? Па значи дека не дозволува да се инсталираат апликации кои не се слободни, и тоа оди до таму што ако се обидете, ќе почне да ви ги деинсталира главните Parabola пакети. Уште повеќе, не се дозволени бинарни пакети дури ни како дел од фирмвер во драјвер кој е инаку со слободен и отворен код.

 

[Глупав]

еден fork ако може...
доколку праша човек за користење на Linux за AWS кое distro би било највеќе препорачано???

 

[Zippo]

CentOS

еден fork ако може...
доколку праша човек за користење на Linux за AWS кое distro би било највеќе препорачано???

 

[Глупав]

a Fedora?

 

[Oktar]

Ако збориш за локално на твојот персонален сметач, наједноставно е да користиш убунту.

 

[Глупав]

Ако збориш за локално на твојот персонален сметач, наједноставно е да користиш убунту.

знам дека ме разбираш кога велам не мора да е наједноставно туку нешто што ќе е најдобро, portable да го одберам како збор...

 

[Oktar]

знам дека ме разбираш кога велам не мора да е наједноставно туку нешто што ќе е најдобро, portable да го одберам како збор...

Ubuntu е топ избор. И добро е и едноставно и има големо комјунити и има решенија за сите проблеми на кои може да наидеш.

 

[Глупав]

да не се залетувам на прво мислење, можеби ќе одберам второ...

 

[krema]

Ubuntu секако.

 

[neW1]

еден fork ако може...
доколку праша човек за користење на Linux за AWS кое distro би било највеќе препорачано???

AWS | Amazon Linux AMI

 

[Zippo]

a Fedora?

CentOS ги содржи проверените пакети од Fedora, нема bloatware и spyware како Ubuntu и е солиден за вежбање. Доколку сакаш да пробаш Debian, пробај го токму Debian.
 

Користев Parabola неколку години, како единствен оперативен систем на мојот компјутер. Го препорачувам ова како искуство, но само ако имате сертифициран слободен хардвер.

За тие што не се упатени, Parabola e од дистрибуциите каде се форсира користење исклучиво слободен и отворен код. Што значи тоа да се користи исклучиво слободен и отворен код? Па значи дека не дозволува да се инсталираат апликации кои не се слободни, и тоа оди до таму што ако се обидете, ќе почне да ви ги деинсталира главните Parabola пакети. Уште повеќе, не се дозволени бинарни пакети дури ни како дел од фирмвер во драјвер кој е инаку со слободен и отворен код.

Токму така, Parabola е тоа како GNU/Linux е замислен и е неверојатно искуство.
 

Штета што еден познајник беше у овие 1% и на хп лаптоп со 8 генерација и3, последната верзија од Ubuntu никако не сакаше да инсталира драјвер за вифи

Јас со Windows и пиратерија се чувствувам поприлично слободно.

Не сакаше да му инсталира поради тоа што сите очекуваат некоја Линукс дистрибуција да работи out of the box. Тоа се средува но има неколку саати работа.

 

[Глупав]

појќе би верувал некој од искуство да ми каже отколку да читам на популарни страници...

AWS | Amazon Linux AMI

со почит сепак кон тебе...

 

[whiterabbit]

За сетапирање на алатки исто Linux ми е далеку почисто (сум местел истото и на Windows) барем за тоа ја што работам нормално.

Се соогласувам, за конфигурирање и администрирање Линукс е каде каде полесен, јас не знам админ што преферира Виндоус.
Линукс е заебан додека не го научиш, кога ќе го научиш ќе се чудиш што си правел толку време на Виндоус.

 

[neW1]

појќе би верувал некој од искуство да ми каже отколку да читам на популарни страници...

со почит сепак кон тебе...

Не е ова популарна страница, Amazon Linux (2) е препорачано за продукциски workload на AWS. Базиран е на CentOS7.
Првиот линк што го пратив е до старата верзија, ова е новата Amazon Linux 2