“Центри за податоци“ (AI Data Center) во Македонија

Глупав · Денес во 14:33

е ај бре луѓе ако не па да чуваме институционални сервери по мали собички на крај од спрат кај што идат и висат сто каблиња, во стотици згради во Скопјето и Републикава...

полојна работите во IT сектор а сеуште гледате бенефит од OnPrem инфраструктура.... па чоече банки отидоа на Клауд ние државна инфраструктура и сервиси ќе ја поврзуваме преку стотици IP адреси...

Тие во Пехчево ајде јасно ми е од компири живеат, ама вие бре овде луѓе чија теорија и знаење застапувате???

Astro · Денес во 15:07

Ragnar напиша:
Не беше министер, премиер беше

Па премиерот што е?

gdamjan · Денес во 15:17

Глупав напиша:
е ај бре луѓе ако не па да чуваме институционални сервери по мали собички на крај од спрат кај што идат и висат сто каблиња, во стотици згради во Скопјето и Републикава...
полојна работите во IT сектор а сеуште гледате бенефит од OnPrem инфраструктура.... па чоече банки отидоа на Клауд ние државна инфраструктура и сервиси ќе ја поврзуваме преку стотици IP адреси...

не знам како ова што го збориш е поврзано со било што до сега.

Ragnar · Денес во 15:26

gdamjan напиша:
не знам како ова што го збориш е поврзано со било што до сега.

Баш е на место. Во моето оригинално прашање побарав ако некој е запознаен со темата (зборувам стручно од аспект на технологија па и економски гледано) да даде мислење. Претежно добив одговори кои се наоѓаат (иронично) преку ChatGPT, Claude итн. И тоа повеќе ми личат дека доаѓаат од бесплатните верзии. Дополнително се чувствува огромен отпор кон нови технологии, што е уште една иронија за IT форум. Затоа вчера си ислушав еден podcast кој делумно одговори на некои мои прашања ама ќе треба да преслушам уште неколку.

gdamjan · Денес во 15:33

Ragnar напиша:
Баш е на место.

Најавените дата-центри се приватни, и воопшто не се наменети за користење од страна на државните институции.

Така да не знам за кој „national asset“ би збореле. Тој што го оперира data-center-от го контролира надвор од нашава држава и може да го исклучи и уклучи надвор од нашата држава.

Ragnar · Денес во 15:48

gdamjan напиша:
Најавените дата-центри се приватни, и воопшто не се наменети за користење од страна на државните институции.

Така да не знам за кој „national asset“ би збореле. Тој што го оперира data-center-от го контролира надвор од нашава држава и може да го исклучи и уклучи надвор од нашата држава.

Фер инаф. Мешаме работи изгледа - државните центри за потребите на државата со приватните податочни центри. За државните горе доле сите се согласуваме дека се потребни или не? Што е со приватните? За која намена би биле и дали би имале некаков ќар или поинаку поставено - дали би имале некој зијан како држава.

Fatal1ty_ · Денес во 16:26

НОВ ДАТАЦЕНТАР? МАЛКУ ПОВЕЌЕ ПРАШАЊА

НОВ ДАТАЦЕНТАР? МАЛКУ ПОВЕЌЕ ПРАШАЊА

Главниот аргумент за нов датацентар во Македонија е суверенитет на податоците и развој на бизнисот. Аргумент за поздравување, ако може да се постигне.

www.linkedin.com

Глупав · Денес во 16:46

Леле луѓе мислев дека има повозрасни и позрали личности на форумов... Впрочем мислам и мислев дека барем тука каде што иницијално се прави мапирање има многу повеќе упатени во Cloud технологија па и нејзините придобивки. Мислев дека ако ништо друго има по некој што работи со виртуелизација и барем од тоа гледа придобивки. Да не речам дека знае што значи една инфраструктура да му е на едно место со не на три локации, да се грижи некој друг за health на hdd/sdd, па и да го разбира барем оној основен shared responsibility модел...
Белќи нема да се учиме на основни работи и белќи не сум јас најмудар односно најупатен во темава...

Е сега првично темава ја зборам позитивно првично за потребите локално највеќе по институции итн...

Додека за таков развој на бизнис не би говорел, барем сѐ додека не е транспарентно што тоа ние како држава Република Македонија заработуваме. Тука темата малку се преклапа со онаа на Рударството, каде даваме ресурси се не знаеме што и кој заработил.

И да не ни треба дата центар туку ни требаат најмалку три исти такви ради редундантност...

Едит: @Fatal1ty_ (не зборувам ни негативно ни позитивно) ќе сакам кога ќе сум концентриран со 15-20мин да го прочитам Божидар кој го почитувам...
Везилка да прашам луѓе (оти и тоа не прочитав) ќе ја правиме во сервер соба или дата центар?

Astro · Денес во 16:48

Ragnar напиша:
Фер инаф. Мешаме работи изгледа - државните центри за потребите на државата со приватните податочни центри. За државните горе доле сите се согласуваме дека се потребни или не? Што е со приватните? За која намена би биле и дали би имале некаков ќар или поинаку поставено - дали би имале некој зијан како држава.

Дата центарот би била странска инвестиција така? Значи странец ќе дојде, ќе купи земја, ќе донесе опрема, ќе вработи 2 чистачки и два чувари и ќе врши дејност така? Ќе плати 10% данок на добивка, ќе исплати некоја плата и ќе плати придонеси. Профитот ќе си го однесе дома.

Што има државата од тоа? Тоа воопшто не е асет, тоа е странски капитал. Барам една причина зошто државава би го направила тој подвиг. Не зборувам воопшто за лошите страни, прво ме интересира што добива државата.

Глупав · Денес во 16:53

Astro напиша:
Дата центарот би била странска инвестиција така? Значи странец ќе дојде, ќе купи земја, ќе донесе опрема, ќе вработи 2 чистачки и два чувари и ќе врши дејност така? Ќе плати 10% данок на добивка, ќе исплати некоја плата и ќе плати придонеси. Профитот ќе си го однесе дома.

Што има државата од тоа? Тоа воопшто не е асет, тоа е странски капитал. Барам една причина зошто државава би го направила тој подвиг. Не зборувам воопшто за лошите страни, прво ме интересира што добива државата.

Со добар договор добар shared responsibility model

Мислењето е автоматски споено: Денес во 17:31

Го прочитав и Божидар...
Имено се има реален позитивен(од потреба) одговор на секе од прашањата кои ги поставува

само не знам зошто од повеќемина се води разгворот дека ќе има државни и приватни дата центри
и дека државниот ќе го раководи државата

врпочем тогаш не е воопшто разбрана потребата и придобивките на Клауд технологијата која е највеќе опишана и се разбира со тој shared Responisbility model

Всушност она што нам ни е потребно се Три Дата Цетри(ради редундантност)
(и ништо повеќе доколку транспарентно не се развие тој бизнис модел)
кои ќе ги раководи (ќе бидат власништво) на најдобро
AWS, Microsoft или на државните инстутуции веќе блиските Oracle

нема потреба да се враќаме во времето кога се распишуваше тендер за HDD,
доволно е да се избори државата за добар договор
со што целиот дел од одржувањето на Државните системи би дошло бесплатно
(или во полош случај многу поекономично)
со самата дозвола на работа за тие Дата Центри

EDIT: а да да не заборавам, дека со добра стратегија кај еден од овие Hyperscalers
има некоја мала ама сепак можност да ни го изградат (да не речам) и Чебрен со добар договор

moongose · Денес во 18:13

Да правиме разлика меѓу дата-центри и фабрики за АИ кои се обидуваат да ги протнат како дата-центри.
Две сосема различни структури според намената, потребата и ресурсите што ги трошат.

Проста споредба: NAS и риг за копање.

Глупав · Денес во 18:30

moongose напиша:
Да правиме разлика меѓу дата-центри и фабрики за АИ кои се обидуваат да ги протнат како дата-центри.
Две сосема различни структури според намената, потребата и ресурсите што ги трошат.

Проста споредба: NAS и риг за копање.

да не ги поедноставуваме толку работите...
енда намена има CPU една TPU една GPU
денешен ДатаЦентар не може да се смисли без комбинација од стите три јунити

сепак се повеќе и повеќе е интегрирано AI на пошироко

сепак поважно и порелевантно мерило на еден Дата Центар вкупната максимална Моќност
колку што разбрав во Пехчево се работеше за 1Gw
сега може да се пореди со некои други датацентри кои се вои изградба мометачлно или веќе во функција како за споредба
барем денес лесно се наоѓаат информации

FikanA · Денес во 19:16

gdamjan напиша:
не знам како ова што го збориш е поврзано со било што до сега.

Алал да ти е што го разбираш, мене како Крејзи Дејв од PvZ да го читам ми е...

Ragnar напиша:
Баш е на место. Во моето оригинално прашање побарав ако некој е запознаен со темата (зборувам стручно од аспект на технологија па и економски гледано) да даде мислење. Претежно добив одговори кои се наоѓаат (иронично) преку ChatGPT, Claude итн. И тоа повеќе ми личат дека доаѓаат од бесплатните верзии. Дополнително се чувствува огромен отпор кон нови технологии, што е уште една иронија за IT форум. Затоа вчера си ислушав еден podcast кој делумно одговори на некои мои прашања ама ќе треба да преслушам уште неколку.

Само бидејќи е “ај ти“ форум не значи дека сите треба слепо да и да немаат отпор кон нови технологии. Истото важи за сите иновации од сите полиња.

moongose напиша:
Да правиме разлика меѓу дата-центри и фабрики за АИ кои се обидуваат да ги протнат како дата-центри.
Две сосема различни структури според намената, потребата и ресурсите што ги трошат.

Проста споредба: NAS и риг за копање.

Тоа на почетокот кога беше првичната најава ми беше еден од омилените ““аргументи““ што ги гледав по интернет. Па кај нас веќе има 6 дата центри, што ќе е уште еден. Мислат којзнае каков шах мат направиле, а станува збор за сервер собата на Унет во Карпош и уште 5 такви до други фирми.
Веројатно намерно е од тие најтривијалните лингвистички финти колку одреден слој на неписменост да пробијат и да имаат некаква подршка.

Глупав напиша:
да не ги поедноставуваме толку работите...
енда намена има CPU една TPU една GPU
денешен ДатаЦентар не може да се смисли без комбинација од стите три јунити

сепак се повеќе и повеќе е интегрирано AI на пошироко

сепак поважно и порелевантно мерило на еден Дата Центар вкупната максимална Моќност
колку што разбрав во Пехчево се работеше за 1Gw
сега може да се пореди со некои други датацентри кои се вои изградба мометачлно или веќе во функција како за споредба
барем денес лесно се наоѓаат информации

Каде ја виде бројката од 1GW? Иксрено прашувам не можам да најдам на нет, па дали си ја видел на нет или си чул од луѓе ме интересира.

Ron26 · Денес во 19:25

1 GW e 1000 мегавати, толку Скопје не влече струја. Цела држава според гемини влече 1.4 гигавати во најладните денови.

еве колку влечат

Small data centers: Use between 10 kW and 50 kW.

Medium-sized data centers: Consume 500 kW to 2 MW.

Large and hyperscale facilities: Regularly consume 20 MW to 100+ MW continuously—equivalent to the power draw of tens of thousands of homes

Глупав · Денес во 19:31

се спомна некаде по телевизии... не можам да најдам точен извор пошто шифтам вести меѓу Алфа, Канал 5 и Телма( денес Сител мислам не гледав)

еве нека се повлече од тема информацијата за моќноста
поради тоа што не можам да цитирам извор ниту можам да пружам линк

FikanA · Денес во 19:39

Глупав напиша:
се спомна некаде по телевизии... не можам да најдам точен извор пошто шифтам вести меѓу Алфа, Канал 5 и Телма( денес Сител мислам не гледав)

еве нека се повлече од тема информацијата за моќноста
поради тоа што не можам да цитирам извор ниту можам да пружам линк

Е не мораш сеа да глеаш од ново да ми кажеш, само ме интересираше ако можеш одма да го ѕирнам.

Ron26 напиша:
1 GW e 1000 мегавати, толку Скопје не влече струја. Цела држава според гемини влече 1.4 гигавати во најладните денови.

шосе секираш бебрат, ќе напрајме ние ушедна електрана само за ова.
Јануари 2026 ТеТо генерирало 149 GWh енергија, игнорирајќи ја електричната енергија која ја продаваат.. онака, food for thought

Глупав · Денес во 19:47

како што споредувам сега бројки една Frontier AWS AI ДатаЦентар e od 500MW што значи можи инфото е и претерано...

меѓутоа сепак муабетот дека и да не е Фронтиер и да е Традиционална од 100MW сепак мислам дека на Републикава и е потребен ДатаЦентар

EDIT: а и идејата секако: Чебрен нека го градат (ако им се ресаме како локација) па нека користат ако треба пазарно (или поповолно) и пола производство

Ragnar · Пред 44 минути

Astro напиша:
Дата центарот би била странска инвестиција така? Значи странец ќе дојде, ќе купи земја, ќе донесе опрема, ќе вработи 2 чистачки и два чувари и ќе врши дејност така? Ќе плати 10% данок на добивка, ќе исплати некоја плата и ќе плати придонеси. Профитот ќе си го однесе дома.

Што има државата од тоа? Тоа воопшто не е асет, тоа е странски капитал. Барам една причина зошто државава би го направила тој подвиг. Не зборувам воопшто за лошите страни, прво ме интересира што добива државата.

Значи ако добро те разбирам, ќе дојде странец, ќе купи земја или изнајми (даде пари), ќе гради (троши пари тука) во некое забито место кое никој не го чул, патем ќе вработи и 5-10-15 луѓе од тука, ќе плати 10% данок на добивка, плус ете за логистика од тука ќе биде врзан со барем 2-3 фирми, во оптимистичко сценарио ќе повлече и други инвеститори и ти викаш што има ќар државата?
Државата ќе направела подвиг? Тоа што ќе даде земјиште кое стои неискористено ниту пак има некаков план некој да го користи? Друго вложување нема колку што знам.
Значи прашањето е што губи државата, а одговорот е ништо, напротив има добивка. Освен ако не мислиш дека секој странски инвеститор треба да дели пола-пола ќар со државата.

moongose · Пред 21 минути

Глупав · Пред 20 минути

Ragnar напиша:
Значи ако добро те разбирам, ќе дојде странец, ќе купи земја или изнајми (даде пари), ќе гради (троши пари тука) во некое забито место кое никој не го чул, патем ќе вработи и 5-10-15 луѓе од тука, ќе плати 10% данок на добивка, плус ете за логистика од тука ќе биде врзан со барем 2-3 фирми, во оптимистичко сценарио ќе повлече и други инвеститори и ти викаш што има ќар државата?
Државата ќе направела подвиг? Тоа што ќе даде земјиште кое стои неискористено ниту пак има некаков план некој да го користи? Друго вложување нема колку што знам.
Значи прашањето е што губи државата, а одговорот е ништо, напротив има добивка. Освен ако не мислиш дека секој странски инвеститор треба да дели пола-пола ќар со државата.

@Ragnar пологично ми е да заработиш од некој таков и да ти одржува сервер инфраструктура на сите државни институции и да ти плаќа вишок струја што имаш во систем (знам сега некој ќе се фати баш оти до сега сме немале, ама и тоа не е вечно) и да ти плаќа данок на заработка, и пред се при иницијална инвестиција да лупне окулу 1B$ (сега ова е ептен од ракав пошто може да е и многу повеќе може и да е помалкуи) , отколку да дадеш на концесија некоја планина за Антимон да му служи на некој за воена индустрија а чини 1Т окулу 25кЕУР, што значи планина две да се заработат исти пари

Ragnar · Пред 16 минути

Глупав напиша:
@Ragnar пологично ми е да заработиш од некој таков и да ти одржува сервер инфраструктура на сите државни институции и да ти плаќа вишок струја што имаш во систем (знам сега некој ќе се фати баш оти до сега сме немале, ама и тоа не е вечно) и да ти плаќа данок на заработка, и пред се при иницијална инвестиција да лупне окулу 1B$ (сега ова е ептен од ракав пошто може да е и многу повеќе може и да е помалкуи) , отколку да дадеш на концесија некоја планина за Антимон да му служи на некој за воена индустрија а чини 1Т окулу 25кЕУР, што значи планина две да се заработат исти пари

Не можам да нафрлам бројки и да правам теории за работи за кои немам солидно познавање, но еве за основиве коментирам.

Глупав · Пред 7 минути

Ragnar напиша:
Не можам да нафрлам бројки и да правам теории за работи за кои немам солидно познавање, но еве за основиве коментирам.

еве нема да нафрламе бројки...

некјому во близина му е инфото за истите процеси во Хрватска каде летоска имаше објава за слична инвестиција (таму се говореше мислам за енормни бројки во поглед на инвестиција) ??? или јас да претражувам???

единсветна разлика е дека Хрватска е во ЕУ па има предност поради GDRP и слични Европски закони

кај нас можеби предност е гоположбата

moongose напиша:
Погледнете го атачментот 164399

да прочитав цитираното иако ќе сакам да прочитам и цела статија

баш тоа зборам ако добро разбрав... не може некој да ти инвестира во Електро-Систем а да нема некој бенефит од тоа, ако не да си заштедиме 1B нешто над тоа ја проценуваа изградбата на Чебрен

(или пак ко некои да ја дадеме и изградбата и струјата и заработката) па ќе користиме само тоа дека е на наше поднебје